日本語 apunteak

Honako hauek nik egindako apunte batzuk dira. Baliagarria izan daitekeelakoan, hemen partekatu ditut. Noizbehinka gauza berriak gehituko ditut beharbada. Akatsen bat ikusten baduzue, abisatu mesedez!

Aditz-forma desberdinak:

Ohar batzuk:

  • Aditzek ez daukate ez pertsonarik, ez generorik, ezta numerorik. Ez dituzte, adibidez, “jan dut” eta “jan dute” bereizten. Aditza nork egin duen adierazteko “nik” edo “haiek” gehitu beharko litzateke hasieran.
  • Orainaldia eta etorkizuna berdinak dira. Etorkizuna adierazteko denbora-adierazleak (“gero”, “bihar”…) erabiltzen dira, aditzetik kanpo noski.
  • Iragana jadanik gertatu den guztia da, baita duela segundo bat gertatutakoa ere. Hau da, japonieraz ez dituzte “sagarra jan dut” eta “sagarra jan nuen” bereizten, berdin esaten dituzte.

Adibidea: 食べる = たべる = JAN aditza

–orainaldia/etorkizuna = たべる = jaten/jango dut (errespetuz たべます)
–orainaldia/etorkizun negatiboa = たべない = ez dut jaten/jango (errespetuz たべません)

–iragana = たべた = jan dut/nuen (errespetuz たべました)
–iragan negatiboa = たべなかった = ez dut/nuen jan (errespetuz たべませんでした)

–nahia = たべたい = jan nahi dut (errespetuz たべたいです)
–nahi negatiboa = たべたくない = ez dut jan nahi (errespetuz たべたくないです)

–ahalera = たべれる = jan dezaket (errespetuz たべれます)
–ahalera = たべれない = jan dezaket (errespetuz たべれません)

–asmoa = たべよう = jan dezagun (errespetuz たべましょう)

–pasiboa = たべられる = jana izaten/izango da (=jan daiteke) (errespetuz たべられます)
–pasibo negatiboa = たべられた = jana izan da/zen (errespetuz たべられませんでした)

–agintera = たべろ = jan ezazu (errespetuz たべませ)
–agintera negatiboa = たべろな = ez ezazu jan

–“-ba” baldintza = たべれば = jango badut
–“-ba” baldintza negatiboa = たべなければ = jango ez badut / jan ezingo badut

–“-tara” baldintza = たべたら = jango banu
–“-tara” baldintza negatiboa = たべなかったら = jango ez banu / jan ezingo banu

–“te” forma = たべて = jan
Forma hau aditza beste aditz batekin elkartzeko erabiltzen da, adibidez:
たべている edo たべてる = たべて + いる = jan + egon = jaten nago
   (errespetuz たべています edo たべてます)
たべていない edo たべてない = たべて + いない = jan + ez egon = ez nago jaten (=ez dut jan)
   (errespetuz たべていません edo たべてません)
たべてください = たべて + ください = jan + mesedez = jan, mesedez
たべておわった = たべて + おわった = jan + amaitu dut/nuen = jaten amaitu dut/nuen

Partikulak:

の noren / zeren / nongo

  • わたしりんご = nire sagarra
  • りんごあじ = sagarraren zaporea
  • やまりんご = mendiko sagarra

と eta
や edota / besteak beste
か galdera-marka / ala

  • りんごいちご = sagarrak eta marrubiak
  • りんごいちご = sagarrak edota marrubiak
  • りんごいちご = sagarrak ala marrubiak?

に nori / non / nora
で zerez / non
へ norantz / nora

  • わたしくれた = niri eman zidan (pertsona eman)
  • がっこういる = eskolan nago (lekua egon)
  • がっこういく = eskolara noa (lekua joan)
  • じてんしゃがっこういく = bizikletaz eskolara noa (gauza lekua joan)
  • がっこうべんきょうする = eskolan ikasten dut (lekuazerbait egin)
  • がっこういく = eskolarantz noa (lekua joan)
  • がっこうようこそ = ongi etorri eskolara (lekua ongi etorri)

は zer / zerk / nor / nork / gaia markatzen du
が zer / zerk / nor / nork / subjektua markatzen du / enfasia ematen du
を zer / ekintza jasotzen duen objektua markatzen du

  • りんごおいしいだ = sagarra goxoa da (zer da sagarra? goxoa)
  • りんごおいしいだ = sagarra da goxoa (zer da goxoa? sagarra)
  • りんごたべた = sagarra jan dut (zer egin dut? sagarra jan)
  • わたしたべた = nik jan dut (nik zer egin dut? jan)
  • わたしたべた = nik jan dut (nork jan du? nik)
  • わたしりんごたべた = nik sagarra jan dut (nik zer egin dut? sagarra jan)
  • わたしりんごたべた = nik jan dut sagarra (nork jan du sagarra? nik)
  • りんごわたしたべた = sagarrak ni jan nau (sagarrak zer egin du? ni jan)
  • りんごわたしたべた = sagarrak jan nau ni (zerk jan nau ni? sagarrak)
  • りんごわたしたべた = sagarra dut nik jan (zer egin dut? sagarra dut jan)
  • りんごわたしたべた = sagarra dut nik jan (nork du sagarra jan? nik dut jan)
  • りんごわたしたべた = sagarra nik jan dut (nork jan du sagarra? nik jan dut)
  • りんごわたしたべられ = sagarra nik jana izan da (zer izan da sagarra? nik jana)
  • りんごわたしたべられた = sagarra izan da nik jana (zer izan da nik jana? sagarra)
  • みけるわたしりんごたべた = Mikelek nire sagarra jan du (Mikelek zer egin du? nire sagarra jan)
  • みけるわたしりんごたべた = Mikelek jan du nire sagarra (nork jan du nire sagarra? Mikelek)
  • みけるりんごあげた = Mikeli sagarra eman diot (Mikeli zer egin diot? sagarra eman)
  • りんごみけるあげた = sagarra Mikeli eman diot (sagarra nori eman diot? Mikeli)
  • りんごみけるあげられた = sagarra Mikeli emana izan da (sagarra nori emana izan da? Mikeli)
  • りんごみけるあげられた = sagarra izan da Mikeli emana (zer izan da Mikeli emana? sagarra)
  • わたしみけるりんごあげた = nik Mikeli sagarra eman diot (nik zer egin dut? Mikeli sagarra eman)
  • わたしみけるりんごあげた = nik eman diot sagarra Mikeli (nork eman dio Mikeli sagarra? nik)